โรคเส้นเลือดขอด (Varicose vein) เป็นโรคของหลอดเลือดที่พบได้บ่อย เกิดจากการที่หลอดเลือดดำในบริเวณใต้ผิวหนังชั้นตื้น (superficial veins) มีการโต ขยายขนาดขึ้นให้เห็นด้วยตาเปล่า

 

สาเหตุเชื่อว่าเกิดจากความผิดปกติของลิ้นของหลอดเลือดดำ (venous valve) จากการที่มีความดันสูงบริเวณลิ้นเป็นเวลานาน ทำให้ลิ้นไม่สามารถป้องกันการไหลย้อนกลับของเลือด เกิดการขยายตัวของหลอดเลือด จนเกิดเป็นเส้นเลือดขอดตามมา ในบางรายมีผนังหลอดเลือดดำหรือโครงสร้างของลิ้นที่ไม่แข็งแรงแต่กำเนิดเป็นปัจจัยกระตุ้นร่วม

 

อุบัติการณ์ของโรคสัมพันธ์กับอายุ น้ำหนักตัว การตั้งครรภ์ และประวัติการเป็นโรคในครอบครัวในรายที่เป็นมากอาจมีอาการปวดขา หรือรู้สึกว่าขาหนักๆ โดยอาการจะแย่ลงเมื่อยืน หรือนั่งนานๆ และจะดีขึ้นเมื่อมีการพักขา, ยกขาสูง หรือใช้ถุงน่อง support

 

 

การรักษาจะขึ้นอยู่กับความรุนแรงของโรค แบ่งเป็น

  1. การรักษาแบบประคับประคอง (Conservative treatment) สำหรับในรายที่เริ่มมีเส้นเลือดขอดขนาดเล็กปรากฏให้เห็นแต่ไม่มีอาการ สามารถใช้ถุงน่องชนิดพิเศษ ซึ่งมีความดันอยู่ในช่วง 20-30 mmHg โดยสวมตั้งแต่ต้นขาถึงข้อเท้าในช่วงกลางวัน
  2. การรักษาแบบเฉพาะเจาะจง (Specific treatment) ใช้ในรายที่มีอาการ รวมทั้งในรายที่ต้องการรักษาในแง่ความสวยงาม โดยแบ่งเป็น การฉีด sclerosing agent, การใช้เลเซอร์รักษาและการผ่าตัด2.1 การฉีด Sclerosing agent จะทำให้เส้นเลือดฝ่อแล้วยุบตัวไป ได้ผลประมาณ 60-80% หลังการรักษาครั้งแรกโดยเฉพาะในเส้นเลือดขนาดเล็ก สารที่ใช้ฉีดในปัจจุบันมีความปลอดภัยสูง ผลข้างเคียงที่อาจพบได้แต่ไม่รุนแรง เช่น มีตุ่มบวมบริเวณรอยฉีด ซึ่งจะหายภายใน 24-48 ชั่วโมงหลังฉีดหรือพบรอยดำหลังการฉีด ผลข้างเคียงอื่นๆ เช่น การเกิดแผลบริเวณที่ฉีดจะพบในรายที่ฉีดสารมากเกินไปหรือสารที่ฉีดรั่วออกจากผนังหลอดเลือดมาที่ผิวหนัง2.2 การใช้เลเซอร์รักษา ปัจจุบันมีการนำเลเซอร์ที่มีความยาวคลื่นยาว เช่น 1,064-nm Nd:Yg laser มาใช้ในการรักษาเส้นเลือดขอด ซึ่งได้ผลการรักษาดีพอสมควรแต่ต้องทำการรักษาหลายครั้ง2.3 การผ่าตัดมีข้อบ่งชี้ในรายที่เส้นเลือดขอดมีขนาดใหญ่ร่วมกับพบการรั่วของลิ้นของหลอดเลือดดำใหญ่
    หรือมีการไหลกลับของเลือดจากการทำอัลตราซาวน์หลอดเลือด